پاسخ مردم بصره به خوارج مردم بصره در پاسخ خوارج چنين نوشتند : نامهء شما را دريافت كرديم ، فكر ما نيز همان بود كه شما گفته‌ايد . شما بر راهى گرد آمده‌ايد كه اطاعت خداوند را در پى دارد . ما به زودى به شما ملحق خواهيم شد . شروع كار خوارج در خانهء حرقوص بن زهير در شب پنجشنبه بود . عده‌اى گفتند : چه زمانى خارج مىشويد ؟ پاسخ دادند : شبى كه روز جمعه در پيش آن است . حرقوص به آنان گفت : شب جمعه را براى اين كار قبول كنيد تا عبادت خداوند را نيز به جاى آورده باشيد . در آن موقع وصيت نامه‌اى نيز بنويسيد . سپس شب شنبه ، دو تا دو تا و يكى يكى در حالى كه كسى به كار شما پى نبرد بيرون رويد . خطبهء على وقتى كه همهء خوارج به نهروان رسيدند ، على در كوفه براى مردم چنين خطبه خواند : گناه عالم خير خواه ، حسرت و پشيمانى را در پى دارد . من در خصوص آن دو مرد فرمان‌هايى را به شما دادم ولى شما نپذيرفتيد تا اين كه هر يك از آن دو از هواى نفس خود پيروى كردند و به چيزى فرمان دادند كه براى آن حجت و سنت آشكارى نداشتند . آنان در كار خودشان اختلاف كردند و خداوند نيز هيچ كدام از آن دو را هدايت نكرد و خدا و رسول خدا ( ص ) و صالحان از كار آنان دورى جستند . براى جهاد آماده باشيد و بايد در روز دوشنبه در نخيله گرد آييد ، تا آنان را مجبور كنم كه به كتاب خدا حكم كنند . به خدا سوگند با آنان خواهم جنگيد اگر چه كس ديگرى نباشد . نامهء على به خوارج نظر على و مردم بر اين بود كه براى جنگ با معاويه به صفين بروند . معاويه نيز به صفين آمد . در اين ميان براى على خبر آوردند كه عده‌اى از آنان جدا شده و رفته‌اند ، على نيز براى آنان چنين نوشت : آن دو مردم خطا كار [ عمرو و ابو موسى ] و عده‌اى از شما به اين دو حكم راضى بوديد . آن دو بر خلاف كتاب خدا حكم كردند . و پيروى هواى نفس خود نمودند و به